Beemdooievaarsbek
Plantenleven: Anke’s tuinkalender
De herfst is officieel begonnen, maar dat betekent zeker niet het einde van het zaaiseizoen. In haar tuinkalender voor oktober legt tuinder Anke uit waarom dit hét moment is om koudekiemers zoals ridderspoor, beemdooievaarsbek en winterreuzen te zaaien. En ze verheugt zich deze maand op een vroege spruitenoogst.
Oktober 2026 – Tekst Anke Kamerman, tuin 36; Foto Elske de Kruijter, tuin 204
Er zijn een aantal soorten zaden die pas ontkiemen als de kou er overheen is gegaan. Dat zijn de zogenaamde koudekiemers. Die kan je dus in oktober zaaien, zoals winterreuzen (een spinaziesoort). Ook zijn er eenjarige planten die koudekiemers zijn. Ik heb in de tuin klaprozen en eenjarige wilde ridderspoor staan. Die laatste is een kleine variant van de gekweekte ridderspoor, een vaste plant. Beide soorten zijn koudekiemers. Die moet je dus voor de winter zaaien. De wilde ridderspoor zaait zich elk jaar uit. Ik verzamel de zaadjes niet, maar laat de plant zijn eigen plekjes uitzoeken om te ontkiemen. Dan is het resultaat vaak beter. Het nadeel is dan wel dat ze een plek kunnen kiezen die ik niet zo fijn vind. De beemdooievaarsbek die we sinds een paar jaar in de tuin hebben staan en die het erg goed doet, is ook een koudekiemer. Hij staat ook in borders tussen het clubhuis en de TPC gebouwtjes op ons tuinpark, en heeft zich enorm uitgebreid. Het is een inheemse plant die je langs het fietspad naar Broek in Waterland kunt aantreffen. De kamperfoelie is ook een koudekiemer. Als je de vruchtjes van het vruchtvlees ontdoet, kun je ze zaaien.
Als je de zaak wilt beheersen, kun je het natuurlijke proces nabootsen door de zaden in de koelkast of in de vriezer te zetten. Maar dat is wel een gedoe.
Ik heb dit voorjaar voor het eerst spruiten gezaaid. De planten staan er fier bij, ondanks de grote droogte die we dit jaar hebben gehad. Ik kan me niet meer herinneren of het een vroeg ras is dat ik heb gezaaid. Dus dat is even afwachten. In principe kun je, als je een vroeg ras hebt gezaaid, al in oktober spruiten oogsten. Overigens altijd vanaf de onderkant beginnen met plukken.