Foto door de Nederlandse Bijenhoudersvereniging
Een nieuwe lente: een nieuwe kans om een gevaarlijke indringer te stoppen. De Aziatische hoornaar is aan een opmars bezig in Nederland — en juist nu, in het voorjaar, is het dé tijd om alert te zijn.
April 2026 – Tekst door Minke de Jong, tuin 180; foto’s door Minke de Jong
Op 28 februari jl. is op de Nieuwendammerdijk, vlakbij ons tuinpark, al een Aziatische hoornaar gespot, zo meldt waarneming.nl – een website waar natuurliefhebbers in Nederland en België hun waarnemingen van planten, dieren en paddenstoelen kunnen registreren en delen. Wees daarom nu al alert op deze wespensoort die inheemse insecten, en dan met name onze honingbijen, bedreigt: Aziatische hoornaars vallen op meedogenloze wijze bijenkolonies aan en zijn daarmee een gevaar voor bestuiving en biodiversiteit.
Zo rond deze tijd, bij lentetemperaturen, zullen Aziatische hoornaars uit hun winterholen kruipen en een poging doen een nest te bouwen (kijkt u ook eens in uw nestkastjes: of die worden gekraakt). Het is weliswaar zoeken naar een speld in een hooiberg, maar vangst van de koningin, of vondst van een nest in het voorjaar, voorkomt de vorming van een nest zo groot als een skippybal in de zomer, met daarin weer de vorming van heel veel wespen en koninginnen.
Het voorjaarsnest van de Aziatische hoornaar is met het blote oog niet te onderscheiden van het voorjaarsnest van de Europese hoornaar. Wel kunnen de nesten worden onderscheiden door determinatie van de werksters. Maak een foto van de hoornaars bij/op het nestje, en zet die op www.waarneming.nl.
Er bestaat overigens een verschil tussen voorjaarsnesten en primaire nesten. Primaire nesten zijn de kleine, peervormige startnesten die een bevruchte koningin in het vroege voorjaar in haar eentje bouwt, vaak op een beschutte plek, zoals in schuurtjes en struiken, of onder overkappingen (regenwaterafvoer) en dergelijke, en die zelden groter worden dan een vuist. Ze zijn zichtbaar vanaf begin april, maar bij mooi weer wellicht eerder.
Voorjaarsnesten — ook wel secundaire nesten genoemd — zijn de grotere nesten die de kolonie later in het seizoen bouwt op een nieuwe locatie, vaak hoog in een boom. Vanuit het primaire nest verhuist de kolonie als ze groot genoeg is naar zo’n voorjaarsnest, dat in de loop van de zomer en het najaar kan uitgroeien tot een forse bolvorm.
Voorjaarsnest
De Aziatische hoornaar is een exoot die via Frankrijk naar het noorden is opgerukt en in 2017 voor het eerst in Nederland is gevonden.
Het Europese Parlement heeft een verordening opgesteld met als doel de introductie, verspreiding en invloed van invasieve exoten te beperken. Deze verordening is sinds 2016 in ons land van kracht. De Aziatische hoornaar staat op de lijst van ongewenste exoten, wat betekent dat het belangrijk is om uit te kijken naar deze soort, en waarnemingen snel te melden.
Voor meer informatie:
https://www.bijenhouders.nl/visie/